Viet Nam Tuoi Sang

Một nhóm người đang tập trung trồng cây cho mộ theo yêu cầu của một gia đình
Bài và ảnh: Nguyên Lê/Người Việt

Mộ, nhà mồ hay mồ là nơi người chết được chôn cất theo hình thức địa táng tại các nghĩa trang. Vì không có thời gian thường xuyên chăm sóc mộ nên người dân Việt Nam hay thuê những người xung quanh khu vực nghĩa trang hoặc những người 'tình nguyện' làm việc này để phần mộ nhà mình được chăm sóc đều đặn. Người nào cũng muốn mộ nhà mình được sạch, đẹp, nên nhu cầu thuê người chăm sóc mộ ngày càng lớn. Do đó, việc chăm sóc mộ bỗng nhiên trở thành một công việc béo bở, thu hút nhiều người dân lao động. Thậm chí, việc chăm sóc mộ bây giờ đã trở thành một dịch vụ với đủ thứ chuyện dở khóc, dở cười.



Nghề bội thu

Ở các nghĩa trang, đặc biệt là những nghĩa trang lớn như Văn Điển (Hà Nội), hàng ngày vẫn có khoảng chục người làm 'nghề' này đi vòng quanh các khu mộ để tìm khách. Thậm chí, chả cần biết người ta có cần hay không, thấy ai những người này cũng nhảy bổ vào hỏi 'để chị chăm sóc mộ hộ em nhé!'. Và hơn thế, chẳng cần biết 'khách hàng' có đồng ý hay không, họ cứ làm trước tính sau bằng cách vào nhổ cỏ (cỏ được trồng trên mộ), vứt hoa héo (nếu có)... rồi xin tiền.

Chị Thu Hà, nhà ở Quận Hoàng Mai cho biết: 'Có đợt tôi xuống đây, đang lúi húi thắp hương thì có một bà vào dọn đồ, vứt rác, vặt cỏ trên mộ của nhà tôi. Tôi chưa hiểu gì thì sau đó bà này cười và bảo dọn hộ tôi, giúp tôi. Còn tôi cảm ơn thế nào cũng được, miễn là sao cho thỏa đáng. Cái kiểu nói của bà này ngon ngọt nhưng tỏ thái độ nếu tôi không trả thì không được vì bà ấy làm rồi nên tôi đành rút 5.000 đồng ra để trả'.

Chuyện bỗng dưng đi thăm mộ bị xin tiền 'đểu' trở thành chuyện như cơm bữa, diễn ra thường xuyên ở các nghĩa trang. Chính vì thế bảo vệ ở những nơi này hiện nay còn có thêm một nhiệm vụ là 'đuổi những người làm dịch vụ này'. Mấy người bảo vệ hàng ngày đi xe máy vòng quanh các khu mộ kiểm tra và cầm theo một chiếc roi dài. Họ đứng từ ngoài các khu mộ nhìn và đuổi những người 'xin tiền'. Vì thế nên thấy bảo vệ là mấy người này chạy hết, sau đó khi bảo vệ đi là họ lại quay về 'nơi làm việc' bình thường. Anh Xuân Tùng, nhân viên bảo vệ nghĩa trang Văn Điển cho biết: 'Bọn này nó toàn đi xin tiền, thỉnh thoảng ăn cắp cả đồ lễ của người ta vì thế nên các gia đình đừng cho tiền mà đuổi đi'.

Ngoài những người đi lang thang kiếm khách hay được gọi là 'cò', thì còn có những người chăm sóc mộ rất 'chuyên nghiệp'. Họ nhận chăm sóc mộ hàng ngày, 1 năm trả tiền 1 lần, tổng số tiền là 365.000 đồng. Muốn liên lạc thì chỉ cần lấy số điện thoại và gọi, chứ những người này không đi lang thang để 'bắt' khách. Và cứ thế, gia đình này giới thiệu gia đình kia, những người làm việc chăm sóc mộ theo kiểu 'chuyên nghiệp' trên tự dưng đắt khách và kiếm bộn tiền vì ai cũng cho rằng 'đáng tin hơn'.

Từ chuyện có tiền thì mộ mới được chăm, mới đẹp nên dẫn đến cảnh nhà nào chịu bỏ tiền thì mộ đẹp, cỏ mọc xanh, cây cối tươi tốt, còn nhà nào không bỏ tiền thì mộ hoang tàn như bị bỏ hoang lâu ngày.

Cạnh tranh công việc

Chị Xuân Ba làm nghề chăm sóc mộ ở nghĩa trang Văn Điển cho biết: 'Thu nhập làm việc này cũng đủ ăn, công việc lại nhàn, dễ làm'. Từ đó theo kiểu định nghĩa, làm nghề chăm sóc mộ vừa nhàn vừa kiếm được, lại ổn định vì nhà nào cũng có nhu cầu, ngày nào cũng có mộ mới nên số lượng những người làm nghề này ngày càng tăng. Do đó, việc cạnh tranh công việc cũng trở nên gay gắt hơn.

Một gia đình vô tình nhờ một người trồng cây, một người chăm sóc mộ dẫn đến cảnh những người này thỉnh thoảng đứng chửi nhau khiến cả khu nghĩa trang ai cũng ngán ngẩm. Chuyện chỉ đơn giản là vì gia đình này không biết ai với ai nên nhờ 'lúc đó' và đã trả công, nhưng về sau ai cũng nhận việc ở phần mộ này là của mình, do đó dẫn đến cảnh thỉnh thoảng hai người đứng chửi nhau vì ai cũng muốn nhận lộc (hoa quả sau khi các gia đình thắp hương xong).

Thỉnh thoảng có chuyện trùng khách nên những người làm nghề 'chăm sóc mộ' thường giao kèo khách của ai người đấy làm và chia địa bàn. Ở nghĩa trang thường chia thành các khu nên những người chăm sóc mộ cũng tính địa bàn theo khu vực A1, A2 hay B1, B2. Vì thế nếu có người mới hoặc người cũ vô tình vào địa bàn của người khác là y như rằng cảnh chửi nhau, cãi nhau và đánh nhau lại diễn ra. Và dù có quản lý nhưng bảo vệ ở đây cũng chẳng thể quản hết được, khiến dịch vụ chăm sóc mộ ngày càng 'phất'.